تعاريف اصطلاحات در فيزيک هسته اي
ويژه هسته: يک هسته خاص با اعداد پروتوني (Z) و نوتروني (N) معين را گويند.
ايزوتوپ ها: ويژه هسته هايي با پروتون هاي يکسان و نوترون هاي مختلف را گويند.مثال:ايزوتوپ هيدروژن 21H و 31H مي باشند.
ايزوتون ها: ويژه هسته هايي با نوترون برابر و پروتون مختلف را گويند.
ايزوبارها: ويژه هسته هايي با عدد جرمي A ي برابر (A=Z+N) را مي گويند.
ايزومر: ويژه هسته هايي در حالت بر انگيخته با نيم عمر قابل اندازه گيري را ايزومر مي نامند.
نوکلئون: ذرات تشکيل دهنده هسته ( نوترون يا پروتون ) نوکلئون نام دارند.
مزون ها: ذراتي هستند با جرمي بين جرم الکترون و جرم پروتون. شناخته شده ترين مزون ها عبارتند از: مزون هاي پي که نقش مهمي در نيروهاي هسته اي باز مي کند و مزون هاي مو که در پديده هاي پرتو کيهاني مهم است.
پوزيترون: الکترون با بار مثبت به عبارتي ذره اي با جرمي برابر جرم الکترون و باري برابر بار الکترون با علامت مثبت.
فوتون: کوانتوم تابش الکترومغناطيسي که معمولاً بصورت نور اشعه ايکس يا اشعه گاما ظاهر مي شودبه عبارت ديگر کوچکترين ذرات سازنده نور فوتون ها هستند.
اسپين: صرفنظر از انرژي مربوط به چرخش الکترون به دور هسته اتمي الکترون نيز انرژي اضافي ديگري دارد که مربوط به چرخش حول محور خود مي باشد .علاوه بر الکترون ذراتي ديگر مثل پروتون ، نوترون و فنون ها نيز به نوبه خود داراي اسپين مي باشد.
آب سنگين: اصطلاحي که معمولا براي مولکول آب داراي دو اتم هيدروژن سنگين بکار مي رود در اين مولکول دو اتم دوتريوم بجاي دو اتم هيدروژن جايگزين مي شود (D2o). آب سنگين داراي خواص غير عادي بوده و در راکتور هاي هسته اي نقش ايفا مي کنند.
بتاترون: يک شتاب دهنده چرخه اي است اين دستگاه شامل يک محفظه حلقوي بدون هوا است.که بين قطبهاي يک الکترومغناطيس جاي دارد يک چشمه الکتروني نيز داخل آن محفظه قرار گرفته است.
سوخت هسته اي پلوتنيم: يک عنصر شيميائي يا عدد اتمي 92 و جرم اتمي 239 و يک فلز سمي است. به سادگي در هوا آتش مي گيرد. کاربرد عمده پلوتونيم در راکتورهاي هسته اي ، بمب هاي هسته اي ، چشمه ذره آلفا و اشعه گاما در پزشکي است.
کوانتا (Cuonta ): در سال 1901 فيزيکدان معاصر آلماني ماکس پلانک پيشنهاد نمود که در انتقالات فيزيکي و تاثيرات متقابل اتم هاي ماده ، انرژي بصورت مقادير مجزا يا "بسته هاي" کوچک نشر يافته و يا جذب مي شوند. در نتيجه مطابق اين تئوري، انرژي داراي مقادير پيوسته اي نمي باشد. اين قسمتهاي کوچک نام کوانتوم بخود گرفت .
لباسهاي بادي (Pneumatic suit ): لباسهاي مخصوص که براي کار در هواي آلوده به مواد راديو اکتيو ( بخارهاي گازها ، ذرات بسيار ريز ) بکار مي رود .
مهندسي هسته اي: شاخه اي از مهندسي مواد که انرژي هسته اي و نيز موارد استفاده از آن را براي احتياجات کلي و دفاعي مطالعه و بررسي مي کند.
نوترنيو (Neutrino): ذراتي هستند خنثي که تشخيص و حتي به تله انداختن آنها خيلي مشکل است ضمن واپاشي بتاي هسته هاي اتمي همراه الکترون يا پوزيترون گسيل مي شود.
نيم عمر (Half Life): يکي از مهمترين کميت هاي مشخصه مواد راديو اکتيو نيم عمر آنها مي باشد و طبق تعريف مدت زماني است که فعاليت چشمه به نصف مقدار اوليه مي رسد .
راکتورهاي هسته اي: وسيله که درآن واکنش شکافت زنجيري کنترل شده انجام مي شود. راکتور هسته اي نام دارد. اورانيوم و پلوتونيم به عنوان سوخت هسته اي به کار مي رود.
پرتوهاي کيهاني: تابش هاي کيهاني عبارتست از ذرات مثبت تند (پروتون ها ) و شماري ذرات آلفا و هسته هاي ديگر ذرات اوليه. پرتوهاي کيهاني داراي انرژي عظيم از مرتبه ميليارد الکترون ولت است گاهي اين انرژي به مقادير حيرت آور از مرتبه 2110 ev مي رسد اين پرتوها قادرند تا عمق اقيانوس ها و زمين هم نفوذ کنند.
جرم سکون (Rest Mass): جرم يک ذره اي که سرعت آن صفر بوده و يا صفر مي شود را جرم سکون گويند.
جرم بحراني سوخت هسته اي (Critical Mass): جرم بحراني براي انجام يک واکنش زنجيري شکست عبارتست از کمترين مقدار سوخت هسته اي بطوريکه هر دوره نوترون باعث توليد يک دوره بعدي يا همان تعداد نوترون گردد يعني کاهش نوترون در سوخت هسته اي بطور کامل جبران شود.
تعريف جرم بحراني: کمترين مقدار لازم جرم فيزيکي ماده سوختني جهت سوختن را جرم بحراني گويند